📐 Temel Analiz Rehberi
Borsa Yatırımcısı İçin Temel Finansal Oranlar Rehberi
✍️ BilancoAnaliz34
📅 Mart 2026
⏱️ 10 dakika okuma
🏷️ F/K · PD/DD · FD/FAVÖK · ROE
Bir hissenin "ucuz" mu "pahalı" mı olduğunu anlamak için fiyata bakmak yetmez. Asıl soru şudur: Bu fiyat, şirketin değerine göre mantıklı mı? İşte bu soruyu cevaplamak için finansal oranlar kullanılır. Bu rehberde BIST yatırımcılarının en çok başvurduğu oranları, hesaplama yöntemlerini ve yorumlama kriterlerini detaylı şekilde ele alıyoruz.
Değerleme Oranları
Değerleme oranları, bir hissenin piyasada işlem gördüğü fiyatın şirketin temel finansal büyüklükleriyle ilişkisini ölçer. Bu oranlar, hissenin ucuz mu pahalı mı olduğunu anlamaya yardımcı olur.
F/K — Fiyat / Kazanç Oranı (P/E)
F/K = Hisse Fiyatı ÷ Hisse Başına Kar
Yatırımcının şirketin 1 birim kazancı için kaç birim ödediğini gösterir. En yaygın kullanılan değerleme oranıdır. Önemli not: F/K, sektörler arasında büyük farklılık gösterir; bir bankacılık hissesi için 8 düşükken, bir teknoloji şirketi için 30 makul olabilir. Bu nedenle F/K'yı her zaman sektör ortalamasıyla kıyaslayın.
5-10 arası = Ucuz bölge (sektöre göre)
10-20 = Makul bölge
Negatif F/K = Zarar eden şirket
PD/DD — Piyasa Değeri / Defter Değeri (P/B)
PD/DD = Piyasa Değeri ÷ Özkaynak (Defter Değeri)
Hissenin, şirketin muhasebe kayıtlarındaki net varlık değerine (özkaynak) oranını gösterir. 1'in altındaki PD/DD, hissenin teorik olarak şirketin dağıtılma değerinden daha ucuza işlem gördüğünü ifade eder. Bankacılık sektörü için özellikle kritik bir oran olan PD/DD, sanayi şirketlerinde farklı yorumlanmalıdır.
0.5-1.0 = Defter değerinin altında
1.0-2.0 = Makul bölge
5+ = Yüksek prim
FD/FAVÖK — Firma Değeri / FAVÖK (EV/EBITDA)
FD/FAVÖK = (Piyasa Değeri + Net Borç) ÷ FAVÖK
Şirketi satın almak için ödenen toplam bedelin (firma değeri), şirketin yıllık operasyonel nakit üretimine (FAVÖK) oranıdır. F/K'nın borç yapısından bağımsız versiyonu olarak düşünülebilir; bu nedenle farklı borç yapılarına sahip şirketleri karşılaştırmak için idealdir. Özel sermaye fonlarının satın alma kararlarında en sık başvurdukları oran budur.
4-7 = Ucuz bölge
7-12 = Makul
15+ = Pahalı bölge
FD/NS — Firma Değeri / Net Satışlar (EV/Sales)
FD/NS = Firma Değeri ÷ Yıllık Net Satışlar
Şirketin satışlarına göre ne kadar değerlendirildiğini ölçer. Henüz kâr etmeyen ama hızlı büyüyen şirketleri değerlemek için kullanılır. Düşük kar marjlı sektörlerde (perakende, enerji) daha anlamlıdır.
0.5-1.5 = Makul
5+ = Pahalı
Karlılık Oranları
Karlılık oranları, şirketin kaynakları ne kadar verimli kullandığını ve uzun vadede sürdürülebilir büyüme üretip üretemeyeceğini gösterir.
ROE — Özkaynak Karlılığı
ROE = Net Kar ÷ Özkaynak × 100 (%)
Şirketin hissedarlarına ait sermayeyi ne kadar verimli kullandığını gösterir. Warren Buffett'ın en sık kullandığı ölçütlerden biri olan ROE, yüksek ve istikrarlı olduğunda güçlü bir rekabet avantajına işaret eder. Ancak aşırı yüksek borçla şişirilmiş ROE'ye dikkat edin — bu durumda ROE'nin yanında borç oranlarını da inceleyin.
%15+ = İyi
%25+ = Güçlü
Negatif = Zarar
Net Kar Marjı
Net Kar Marjı = Net Kar ÷ Net Satışlar × 100 (%)
Her 100 TL satıştan kaç TL net kar elde edildiğini gösterir. Sektöre göre çok farklılık gösterir: perakende için %3 yüksekken, yazılım sektöründe %30 bile düşük kalabilir. Trend analizi yapmak, mutlak değere bakmaktan daha değerlidir.
Yükselen trend = Olumlu
Düşen trend = İncelenebilir
HBK — Hisse Başına Kar (EPS)
HBK = Net Kar ÷ Toplam Hisse Sayısı
Bir hisseye düşen net kâr miktarıdır. F/K oranının paydasını oluşturur. Temettü politikası ve hisse geri alım programlarını değerlendirmek için kritiktir. Yıldan yıla artan HBK, hissedar değerinin büyüdüğünün sinyalidir.
Artış trendi = Olumlu
Seyreltilmiş EPS'e dikkat
Borç ve Likidite Oranları
Bir şirketin karlı görünmesi, finansal açıdan sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Borç yönetimi, özellikle yüksek faiz dönemlerinde şirketin hayatta kalıp kalamayacağını belirler.
Net Borç / FAVÖK
Net Borç / FAVÖK = (Finansal Borçlar − Nakit) ÷ FAVÖK
Şirketin net borcunu mevcut operasyonel nakit üretimiyle kaç yılda ödeyebileceğini gösterir. Kredi derecelendirme kuruluşları, bankalar ve özel sermaye fonlarının en çok kullandığı borç ölçütüdür. 2x altı genellikle sağlıklı kabul edilirken, 5x üzeri ciddi borç yükü sinyali verir.
< 2x = Düşük borç
2x-4x = Orta
5x+ = Yüksek risk
PD/NFK — Piyasa Değeri / Net Faaliyet Karı
PD/NFK = Piyasa Değeri ÷ Esas Faaliyet Karı
F/K'ya benzer ancak net kar yerine faaliyet karını kullanır. Faiz geliri ve giderleri ile olağandışı kalemleri dışarıda bıraktığı için şirketin gerçek operasyonel değerlemesini daha temiz gösterir.
Düşük = Ana faaliyetler ucuz değerleniyor
Özet Karşılaştırma Tablosu
| Oran | Neyi Ölçer | Avantaj | Dezavantaj |
|---|
| F/K | Fiyat / Kazanç | Basit, yaygın | Borç yapısını dikkate almaz |
| PD/DD | Fiyat / Defter | Varlık bazlı | Maddi olmayan varlıkları eksik yansıtır |
| FD/FAVÖK | Toplam değer / Operasyon | Borç nötr karşılaştırma | Amortisman yoğun sektörlerde yanıltıcı |
| ROE | Sermaye verimliliği | Kalite ölçütü | Borçla şişirilebilir |
| Net Borç/FAVÖK | Borç ödeme kapasitesi | Kredi riski | Cyclical şirketlerde dalgalı |
💡 Altın Kural: Tek Oranda Kalma
Hiçbir finansal oran tek başına yeterli değildir. Düşük F/K ile yüksek borç bir arada görüyorsanız, bu bir değer tuzağı (value trap) olabilir. En güvenilir yaklaşım, karlılık + değerleme + borç oranlarını birlikte değerlendirmektir. BilancoAnaliz34, bu analizi ONO sistemiyle otomatik olarak yapar.
442 Hissede Bu Oranları Görün
BilancoAnaliz34'te tüm finansal oranları dönemsel karşılaştırma ve renkli skalalarla takip edin.
📊 Hisse Analizine Git →
İlgili Makaleler:
⚠️ Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı almadan önce lisanslı bir finansal danışmana başvurmanız tavsiye edilir.